DẸP THAM NHŨNG – BẰNG CÁCH NÀO

[DẸP THAM NHŨNG – BẰNG CÁCH NÀO] Một trong những sai lầm khi nhìn vào vấn đề tham nhũng là chúng ta cân nhắc các yếu tố liên quan một cách tuyệt đối thay vì tương đối. Chúng ta thường tập trung vào một yếu tô như CNXH, văn hóa hay độc tài thay vì có một cái nhìn tổng quát.

Bài viết này không hỏi “Tại sao lại có tham nhũng?” Theo tôi, đó là một cái nhìn lệch. Đơn giản vì tham nhũng là một vấn đề đã tồn tại từ ngàn xưa. Trên thế giới, đại đa số các quốc gia đều có nạn tham nhũng từ nhỏ tới lớn. Minh bạch là một điều quý hiếm và khó thực. Hiện tại có tầm 30 quốc gia giàu có, có GDP/đầu người trên $30,000/năm. Tất cả dù khác văn hóa, địa lý, tài nguyên hay dân số nhưng vẫn có một điểm chung – họ có một mức độ tham nhũng thấp hoặc gần như không có. Các nước nghèo thì ngược lại, tham nhũng nằm trong hơi thở và văn hóa mỗi ngày, bạn không thể nào phát triển mà không tham nhũng.

Vậy các nước giàu có kia đã làm gì để hạn chế tham nhũng và quan liêu? Họ có những gì mà các nước nghèo và tham nhũng không có? Sau đây là những thứ đó từ nhỏ đến lớn và từ cách quản lý đến nền tảng pháp lý:

1. TỰ DO NGÔN LUẬN – Không phải nước có tự do ngôn luận đều giàu, nhưng tất cả các nước giàu và tham nhũng ít đều có tự do ngôn luận. Tự do ngôn luận bảo vệ người tố cáo tham nhũng và cho họ lối thoát ra khỏi cơ chế vận hành quan liêu. Nếu không có tự do ngôn luận thì chẳng ai dám thừa nhận sự tồn tại của tham nhũng, và cũng không thể hạn chế nó.

2. CƠ CHẾ DÂN CHỦ-CỘNG HÒA – Khi chúng ta nghĩ đến nước Mỹ, Anh, Đức, Thụy Sĩ hay Canada thì chúng ta nghĩ rằng họ là các quốc gia riêng biệt. Nhưng nhìn sâu hơn thì họ là những tập hợp của các tiểu bang nhỏ, tức những tiểu quốc gia. Quyền lực không nằm trong tay chính quyền quốc gia mà nằm trong chính phủ tiểu bang và địa phương – và họ có quyền phủ quyết luật quốc gia. Đây là điều giới hạn quan liêu từ cấp quốc gia và tạo sự cạnh trong chính đất nước. Có phải ngẫu nhiên mà các nước theo cơ chế Dân Chủ-Cộng Hòa lại phát triển và kém tham nhũng hơn các nước khác? Tôi cho là không.

3. PHÂN CHIA QUYỀN LỰC – Tiếng Việt được dịch là “Tam Quyền Phân Lập” vì thường nhắc đến 3 bộ phận trong cơ chế chính quyền: Hành Pháp, Quốc Hội và Tòa Án. Nhưng sự phân chia quyền lực này phải và còn đi sâu hơn nữa. Như nói trên, quyền lực được phân chia cho và theo từng tiểu bang. Không có một người hya bộ phận nào nắm toàn quyền. Vì không ai có toàn quyền nên muốn tham nhũng thì vô cùng khó thực hiện.

4. GIỚI HẠN CHỨC NĂNG – Tại sao các quan chức lại tham nhũng và xách nhiễu doanh nghiệp hay cá nhân để kiếm lợi ích riêng? Vì họ có thể. Khi nắm trong tay chức năng và quyền lực, con người sẽ lạm dụng nó. Khi bạn cho Công An quyền kiểm soát tạm trú, họ sẽ lợi dụng để xách nhiễu dân. Khi bạn cho Cơ Quan Thuế quyền lực để kiểm toán và thanh tra doanh nghiệp bất ngờ, các viên chức sẽ tận dụng để làm tiền doanh nghiệp. Vậy cách tốt nhất để hạn chế tham nhũng là gì? Đó là giới hạn quyền lực và chức năng. Không có chức năng thì làm sao tham nhũng được.

5. CHÍNH QUYỀN NHỎ – Một cỗ máy chính quyền lớn đi đôi với bộ máy hành chính, quan chức và quan liêu lớn. Đó là quy luật. Bạn không thể giới hạn tham nhũng khi có một bộ máy chính quyền lớn. Cách tốt nhất để dẹp tham nhũng trong chính phủ là giới hạn sức ảnh hưởng và quy mô của nó. Và như nói ở trên, hãy phân chia nó ra nhiều mảnh để không ai sở hữu toàn quyền.

6. TRẢ LƯƠNG CAO CHO VIÊN CHỨC – Thủ Tướng Singapore nhận lương triệu đô mỗi năm, tổng thống Mỹ thì nửa triệu, các quan chức khác ở Phương Tây hầu hết có lương hơn $100,000/năm. Điều này khiến nhiều người phẫn nộ. Tuy nhiên, đây là điều cần thiết. Khi cầm quyền lực, con người sẽ tha hóa. Trả lương cao là cách giới hạn lòng tham tư lợi của người trong bộ máy. Đúng là không phải hoàn toàn đúng, nhưng ngoài cách này thì còn cách nào hơn. Trả lương cao cho viên chức chính phủ là cách không cho họ ngụy biện “lương không đủ sống” để gây ra quan liêu tham nhũng, nhất là tham nhũng vặt.

7. ĐƠN GIẢN THỦ TỤC -Điều này trông hiển nhiên nhưng đa số lại không bận tâm đến. Nhắc đến thủ tục rườm rà thì phải nhắc đến Việt Nam với vô lý giấy phép và thủ tục vô lý như Sổ Hộ Khẩu. Nếu không có Sổ Hộ Khẩu thì sẽ không còn hành vi xách nhiễu liên quan tới Sổ Hộ Khẩu nữa, quá đơn giản. Bạn không thể dẹp tham nhũng khi tồn tại vô số thủ tục vô lý, đó là cách cán bộ tận dụng để gây ra tham nhũng một cách hợp pháp. Tiêu diệt hành chính rườm rà thì những thứ liên quan sẽ biến mất.

8. THUẾ THẤP – Một điều nữa mà các nhà làm luật không để ý tới. Doanh nghiệp muốn tận thu lợi nhuận, thuế cao khiến họ tìm cách để giảm thuế. Tại sao một doanh nghiệp phải trả 30% thuế khi họ có thể tận dụng khe hở hay bắt tay với quan chức để hưởng lợi ích thuế, để rồi không đóng phần nào? Thuế cao khiến bộ máy hành chính phình to ra và tiêu diệt sự sáng tạo và cạnh tranh. Nó không phải là nguyên nhân chính, nhưng nó dẫn đến ý đồ tham nhũng. Muốn giảm tham nhũng thì hãy giảm thuế để doanh nghiệp có thể kiếm lợi nhiều hơn, thay vì bắt tay với chính quyền.

Dẹp tham nhũng là điều cơ bản để phát triển một đất nước. Nhưng các cuộc tranh luận đều tập trung vào cơ chế dân chủ thay vì sự cạnh tranh và hạn chế thủ tục hành chính. Bạn không thể tiêu diệt tham nhũng vì sẽ không bao giờ diệt được lòng tham con người. Tuy nhiên, bạn có thể hạn chế nó bằng cách hạn chế quyền lực của những người trong bộ máy chính quyền. Cách tốt nhất để dẹp tham nhũng và quan liêu và dẹp bỏ những cơ chế hành chính tạo ra nó. Đó là cách bạn dẹp tham nhũng.

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

25399072_546443072373400_4327331059514367473_n

Facebook Comments